Reymont w drodze do Nobla

© Elżbieta Szwejkowska-Olsson

roku 2001 nagroda Nobla obchodziła jubileusz stulecia i w związku z tym chciałabym przypomnieć trochę perypetii, związanych z przyznaniem tej nagrody w dziedzinie literatury. Polacy otrzymali ja w sumie czterokrotnie (Sienkiewicz 1905, Reymont 1924, Miłosz 1980, Szymborska 1996). Znanym ogólnie jest fakt, ze o przyznaniu tejże nagrody decydują nie tylko literackie walory dzieła, ale również polityczne i formalne okoliczności w momencie przyznania nagrody. Cala ta otoczka ideowo historyczna wraz z ocena krytycznoliteracka stanowi przedmiot niniejszego tekstu. Co zaważyło na tym, że właśnie Władysław Stanisław Reymont otrzymał nagrodę? Czy był znany i czytany? A jeśli tak, to gdzie i przez kogo? Wrażliwy syn wiejskiego organisty został już w 1919 roku zaproponowany Szwedzkiej Akademii Nauk przez Krakowska Akademie Umiejętności. Jednakże Kraków nie przesłał literackich załączników, co utrudniło członkom Komitetu Noblowskiego zapoznanie się z całokształtem twórczości pisarza. Alfred Jensen, wielki miłośnik i tłumacz literatur słowiańskich, ubolewa nad tym w swoim pierwszym orzeczeniu z roku 1919. Ale również późniejsze orzeczenia z lat 1922 i 1924 nie zmieniły generalnie oceny pisarza. Jedynie i wyłącznie jako piewca życia chłopów mógł Reymont – zdaniem Jensena – zostać uwzględniony w międzynarodowym konkursie literackim, i to jedynie dzięki swemu olbrzymiemu dziełu epickiemu, jakim jest powieść Chłopi (1903-06). Odpowiada ona założeniom nagrody ufundowanej przez A. Nobla, aby dzieło zawierało przesłanki moralne i odpowiadało „idei idealizmu”. Jak ten idealizm należy rozumieć, to już odrębny problem.

       | Chcesz przeczytać całość | >>>>>>>>>